. آيا قرآن كريم تفاوت و اختلاف جوامع را مى پذيرد؟ پاسخ مثبت است و آيات فراوانى از آن حكايت دارد. البته برخى از اختلاف هاى را مورد مذمّت قرار مى دهد.
(و مِنْ آياتِهِ خَلْقُ الَسَّمواتِ وَ الاَْرضِ وَ اخْتِلافُ اَلْسِنَتِكُم و اَلْوانِكُم إِنَّ فى ذلِكَ لاْيات لِلْعالِمينَ);[1]از نشانه هاى او آفريدن آسمان ها و زمين و اختلاف زبان ها و رنگ هاى شماست; كه در آن ها براى دانايان نشانه هايى هست.
(نَحْنُ قَسَمْنا بَيْنَهُم مَعيشَتَهُم فى الحيوةِ الدنيا و رَفَعْنا بَعْضَهُم فَوْقَ بَعْض دَرَجات لِيَتَّخِذَ بَعْضُهُم بَعْضاً سُخْرِياً);[2]
ماييم كه وسيله ى زندگى شان را در حيات اين جهانى در ميانشان تقسيم كرده ايم و آنان را، از لحاظ مراتب، بالاى يك ديگر برده ايم تا يك ديگر را به كار گمارند.
(ولا تَكُونُوا كالذينَ تَفَرَّقُوا و اخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ ماجاءَهُمْ البيّناتُ و أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ عَظيمٌ);[3]
مانند كسانى مباشيد كه پس از آن كه نشانه هاى روشن به سويشان آمده بود، پراكنده شدند و اختلاف كردند; آنان عذابى بزرگ دارند.
(وَ لا تَكُونُوا مِنَ الْمُشْرِكينَ مِنَ الَّذينَ فَرَّقُوا دينَهُم وَ كانُوا شيعاً كُل حِزْب بِما لَدَيْهم فَرِحُون);[4]
و از مشركان مباشيد كه از كسانى كه دين خود را پراكنده ساختند و گروه گروه شدند و هر گروهى به آن چه نزد خودشان است شادمان اند.
و. آيا خداوند متعال، الگوى مناسبى براى جامعه ى سالم ارايه نموده است و آرمان هايى براى جامعه ذكر كرده است؟ پاسخ اين پرسش نيز مثبت است.
(وَ لَقَدْ بَعَثْنا فى كُلِّ اُمَّة رُسُولا اَنِ اعبُدُوا اللّهَ وَ اجْتَنَبُوا الطّاغُوتَ);[5]
در هر امتى پيامبرى بر انگيختيم كه خداى متعال را بپرستيد و از طغيان گران كناره گيرى كنيد.
(وَ لَقَد اَرْسَلْنا الى اُمَم منْ قبلِكَ فَاَخَدْنا هُم بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعوُنَ);[6]
به سوى امت هايى پيش از تو فرستاديم و آنان را به سختى و تنگ دستى گرفتيم تا شايد لابه و زارى كنند.[7]

[1]. سوره ى روم، آيه ى 22.
[2]. سوره ى زخرف، آيه ى 32.
[3]. سوره ى آل عمران، آيه ى 105.
[4]. سوره ى روم، آيات 32 ـ 31.
[5]. سوره ى نحل، آيه ى 36.
[6]. سوره ى انعام، آيه ى 42.
[7]. در اين نوشتار از منابع زير استفاده شده است:
ـ ژولين فروند، آراء و نظريه ها در علوم انسانى، ترجمه ى دكتر على محمد كاردان، (انتشارات مركزنشر دانشگاهى).
ـ ريمون بودون، منطق اجتماعى: روش تحليل مسائل اجتماعى، ترجمه ى عبدالحسين نيك گهر، (سازمان انتشارات جاويدان).
ـ هانرى مندراس، مبانى جامعه شناسى، ترجمه ى باقر پرهام، (مجموعه كتاب هاى سيمرغ با سرمايه ى انتشارات اميركبير).
ـ محمد تقى مصباح يزدى، جامعه و تاريخ از ديدگاه قرآن، (انتشارات سازمان تبليغات اسلامى).
ـ مرتضى مطهرى، مقدمه اى بر جهان بينى اسلامى، جامعه و تاريخ، (انتشارات صدرا).
ـ جعفر سبحانى، منشور جاويد، جلد اول، (انتشارات توحيد).